Sommige personen met een handicap hebben geen toegang tot de gewone arbeidsmarkt en kunnen ook niet terecht in een dagcentra of een maatwerkbedrijf. Voor deze personen kan vrijwilligerswerk een interessant alternatief zijn.

Vrijwilligerswerk is een onbezoldigde activiteit die de vrijwilliger zelf kiest en buiten het gezin ten behoeve van andere personen of de samenleving uitvoert.

Vrijwilligers, met of zonder handicap, voelen zich door het vrijwilligerswerk nuttig voor de samenleving. Het is ook een kans om tijd door te brengen met andere personen, met of zonder handicap. Ten slotte helpt vrijwilligerswerk ook om vaardigheden (‘savoir-faire’) en gedrag (‘savoir-être’) te ontwikkelen, te bevorderen en te onderhouden.

In principe kan iedereen vrijwilligerswerk doen. Een handicap is daarvoor geen voordeel of belemmering. Het kan echter wel zijn dat personen op basis van hun inkomen en hun inkomstenbronnen een bepaalde goedkeuring nodig hebben:

• Personen met een beroepsinkomen kunnen vrijwilligerswerk doen zonder specifieke goedkeuring.
• Personen die enkel een inkomensvervangende tegemoetkoming (IVT) van DG HAN (FOD Sociale Zekerheid) ontvangen, kunnen vrijwilligerswerk doen zonder specifieke goedkeuring. De integratietegemoetkoming (IT) van DG HAN (FOD Sociale Zekerheid) wordt niet beschouwd als inkomen en verhindert vrijwilligerswerk dus niet.
• Personen die een werkloosheidsuitkering ontvangen en vrijwilligerswerk willen doen, moeten dit zoals elke werkzoekende aangeven bij hun uitbetalingsinstelling.
• Personen die een leefloon of een andere financiële maatschappelijke steun ontvangen van het OCMW, moeten hun OCMW op voorhand verwittigen.
• Ten slotte moeten personen die arbeidsongeschikt zijn verklaard een positief advies krijgen van de adviserend arts van hun ziekenfonds alvorens als vrijwilliger aan de slag te gaan.

PUSH is een gespecialiseerde dienst die personen met een handicap helpt bij:

• het opbouwen en definiëren van hun vrijwilligersproject;
• het zoeken naar vrijwilligerswerk;
• het opstellen van een vrijwilligersovereenkomst met de werkplek;
• het zorgen voor aangepaste taken tijdens het vrijwilligerswerk;
• het evalueren van de uitvoering van het individuele project.

PUSH is erkend als ondersteuningsdienst voor activiteiten van maatschappelijk belang en wordt gesubsidieerd door de dienst PHARE (COCOF).

Ook begeleidingsdiensten kunnen personen met een handicap helpen met hun vrijwilligersproject:

• Le Bataclan: specifieke opdracht: organisatie van vrijetijdsbesteding. Voor alle kinderen en volwassenen met een handicap.
• La Braise: specifieke opdrachten: begeleid wonen, extra-sitten. Voor jongeren vanaf 12 jaar en volwassenen met een niet-aangeboren hersenletsel die ze na de leeftijd van 12 jaar hebben opgelopen.
• La Maison des Pilifs: specifieke opdrachten: begeleid wonen, organisatie van vrijetijdsbesteding voor volwassenen, inclusief personen die zwaar zorgbehoevend zijn. Voor schoolgaande kinderen en volwassenen met een verstandelijke handicap.
• SAHAM: specifieke opdrachten: begeleid wonen, organisatie van vrijetijdsbesteding. Voor volwassenen met een verstandelijke handicap.
• SISAHM: erkend voor ondersteuning bij beroepsopleidingen; specifieke opdracht: organisatie van vrijetijdsbesteding voor volwassenen. Voor schoolgaande kinderen en volwassenen met een verstandelijke handicap en/of autistischespectrumstoornissen en specifieke leerstoornissen.
• SUSA-Bruxelles: specifieke opdrachten: hulp bij inclusie op school, steun bij kritieke situaties, organisatie van vrijetijdsbesteding voor kinderen. Voor jonge kinderen, schoolgaande kinderen en volwassenen met autismespectrumstoornissen of een verstandelijke handicap die gepaard gaat met ernstige gedragsstoornissen.
• Transition: specifieke opdrachten: begeleid wonen, organisatie van vrijetijdsbesteding voor volwassenen. Voor alle tieners en volwassenen met een handicap.

De participatiediensten door collectieve activiteiten (projets de participation par des activités collectives - PACT) organiseren vrijwilligersactiviteiten ten behoeve van de samenleving voor personen met een handicap. Deze activiteiten bevorderen de vaardigheden van de personen.

De PACT-diensten hebben als doel om:

• collectieve vrijwilligersactiviteiten te organiseren op basis van de individuele projecten van de personen met een handicap die worden opgevangen. Dat houdt in dat de vrijwilligers worden opgevangen en een technische, educatieve en vormende omkadering krijgen.
• de waarde van de vrijwilligers tijdens de activiteiten vergroten, voornamelijk door individuele begeleiding en opvolging te voorzien en taken aan te bassen aan de behoeften van elke persoon.
• acties uit te voeren en diensten te verlenen ten voordele van de samenleving.

De dienst PHARE (COCOF) erkent en subsidieert drie participatiediensten door collectieve activiteiten (PACT):

• Cheval et Forêt, met als doel de promotie en herintroductie van het trekpaard in het Brussels Gewest via vier centra:
  • een educatief centrum om het milieubewustzijn te bevorderen;
  • een professioneel dienstencentrum (afvalophaling, enz.) met trekpaarden;
  • een recreatiecentrum dat koetstochten op verschillende locaties, waaronder het Rood Klooster, organiseert;
  • een sociaal centrum voor personen met een verstandelijke handicap.
• Kaligrav, een atelier voor opleiding, creatie en commerciële productie op het vlak van infografie: desktop publishing en opmaak van webpagina's. Personen met een aanzienlijke motorische handicap en goede leercapaciteiten kunnen er terecht. Het atelier Kaligrav bestaat sinds 1996 en is een initiatief van het IRAHM (Institut royal d'accueil pour le handicap moteur).
• Pony-City organiseert activiteiten in het kader van een inclusieve stedelijke miniboerderij, gericht op dieren (voornamelijk pony's) en stadslandbouw (collectieve moestuinen, kweken van klein fruit, boomgaarden) dat afgestemd is op de wijk. Deze dienst brengt personen met een verstandelijke handicap en buurtbewoners samen. info@pony-city.be

De dienst PHARE kent tegemoetkomingen toe in de extra kosten voor de verplaatsing naar vrijwilligerswerk die het gevolg zijn van de handicap.

Om in aanmerking te komen voor deze tegemoetkoming moet u toegelaten zijn tot de dienst PHARE. Als dat niet het geval is, moet u eerst de toelatingsprocedure doorlopen.

Uw handicap moet u belemmeren om zelfstandig het openbaar vervoer te gebruiken of om zelfstandig naar de activiteit te gaan.

Om de tegemoetkoming in verplaatsingskosten te ontvangen, moet u Formulaire 6 van de dienst PHARE downloaden en invullen. Voeg een vrijwilligersovereenkomst bij uw aanvraag toe die u heeft opgesteld met de organisatie waar u het vrijwilligerswerk verricht.